Bệnh sỏi tiết niệu – Nguyên nhân gây bệnh và những điều cần biết

Bệnh sỏi tiết niệu rất dễ gặp ở người trưởng thành, thậm chí chiếm tới ½ trên tổng số các bệnh về đường tiết niệu. Bệnh sỏi tiết niệu thường gặp ở người trưởng thành, dễ tái phát và rất nguy hiểm ở  người cao tuổi bởi những biến chứng như: ứ nước, suy thận, ứ mủ rất có thể dẫn tới tử vong.

Những nguyên nhân nào gây ra bệnh sỏi tiết niệu?

Bệnh sỏi tiết niệu nói chung bao gồm: sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang, trường hợp ít gặp là sỏi niệu đạo. Bệnh sỏi tiết niệu sinh ra do có sự lắng đọng các thành phần không tan trong thận và các bộ phận cơ thể thuộc đường tiết niệu. Đối với người cao tuổi khi chức năng thận cũng như bài tiết yếu đi thì các thành phần không tan rất dễ lắng đọng do ứ nước tiểu sinh ra sỏi gọi là bệnh sỏi tiết niệu.

sỏi tiết niệu, sỏi thận

Một số nguyên nhân gây nên bệnh sỏi tiết niệu

Dùng thuốc liều cao, thời gian kéo dài:

Sử dụng thuốc liều cao và liên tục kéo dài là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh sỏi tiết niệu, đặc biệt ở người cao tuổi. Một ví dụ có thể kể tới đó là lạm dụng canxi trong điều trị loãng xương ở người cao tuổi. Khả năng hấp thụ và trao đổi chất của cơ thể người cao tuổi kém dần dẫn tới lượng hấp thụ canxi từ thuốc hay thực phẩm hàng ngày ít hơn hẳn so với lượng bài tiết ra khỏi cơ thể. Lượng canxi dư thừa được lọc liên tục qua thận dẫn tới lắng đọng và tạo thành bệnh sỏi tiết niệu.

Người trưởng thành cũng dễ mắc phải bệnh sỏi tiết niệu do không kiểm soát lượng Vitamin C đưa vào cơ thể hàng ngày. Thói quen sử dụng vitamin C từ các nguồn như nước tăng lực, các loại viên sủi… không có chỉ định của bác sĩ rất dễ dẫn tới bệnh sỏi tiết niệu. Vitamin C khi đi vào cơ thể cần tới một yếu tố chuyển hóa trung gian là Axit Oxalic. Chất này sẽ được chuyển hóa và đào thải qua hoạt động của thận. Quá trình đào thải có thể khiến thành phần Axit Oxalic kết hợp với canxi tạo thành sỏi Canxi Oxalate.

Một nguyên nhân khác gây bệnh sỏi tiết niệu tuy không phải dùng thuốc nhưng cũng được xếp vào nhóm này do có sự tích tụ thừa chất trong cơ thể và thường gặp ở những người mang bệnh gút hoặc có nguy cơ bệnh gút cao. Vì nhiều nguyên do mà cơ thể những người này có hàm lượng Axit Uric cao, có thể do ăn uống thừa đạm, chuyển hóa trong cơ thể kém… Axit Uric khi qua thận sẽ kết hợp với canxi trở thành sỏi tiết niệu.

sỏi tiết niệu, sỏi thận

Nguyên nhân do bệnh lý:

Một trong những nguyên nhân gây bệnh sỏi tiết niệu hàng đầu là các bệnh liên quan tới đường tiết niệu như: Tăng sinh tuyến tiền liệt ở nam giới, đường tiểu dị dạng, u tại đường tiết niệu, tiểu khung ở nữ giới. Những bệnh này dễ gây ra ứ tắc nước tiểu lâu ngày dẫn tới lắng đọng nước tiểu dễ tạo thành sỏi niệu đạo, sỏi bàng quang.

Các bệnh lý đường tiết niệu cũng có thể gây ra nhiễm trùng đường tiểu. Đặc thù đường tiết niệu là khi đã có bệnh thì để lành hẵn mất thời gian khá dài nên nhiều trường hợp nhiễm trùng chuyển hóa thành dạng mãn tính. Nhiễm trùng mãn tính đường tiết niệu dễ gây nên bệnh sỏi tiết niệu. Nhiễm trùng khiến thận, niêm mạc vùng bàng quang, niệu đạo, niệu quản bị viêm và rối loạn chức năng hoạt động gây nên sự lắng đọng các chât không tan tạo thành bệnh sỏi tiết niệu.

Nguyên nhân tuổi tác:

Có nhiều trường hợp người cao tuổi mắc bệnh sỏi tiết niệu ngay cả khi họ không lạm dụng thuốc cũng như không có các bệnh lý kể trên. Trường hợp mắc bệnh sỏi tiết niệu như vậy có thể được giải thích do bản thân cơ thể người cao tuổi lão hóa theo thời gian, các chức năng thông báo thuộc hệ thần kinh hoạt động giảm sút dẫn tới không có cảm giác khát nước, dạ dày hoạt động kém khiến lúc nào cũng có cảm giác no dẫn tới giảm tiêu thụ nước từ thực phẩm. Cũng có trường hợp người cao tuổi vì những nguyên nhân nào đó từ xương khớp hoặc các yếu tố hạn chế di chuyển dẫn tới khó khăn khi tiểu tiện, tích tụ lâu ngày cũng sẽ tạo lắng đọng và sinh ra bệnh sỏi tiết niệu.

sỏi tiết niệu, sỏi thận

Bệnh sỏi tiết niệu gây ra những biến chứng gì

Bệnh sỏi tiết niệu có thể gây những biến chứng nguy hiểm đặc biệt ở người cao tuổi. Tùy thuộc vào vị trí và kích cở của viên sỏi mà thậm chí có thể nguy hại tới tính mạng người bệnh nếu không được điều trị đúng và kịp thời.

  • Nhìn chung bệnh sỏi tiết niệu gây những biến chứng tương đối phức tạp. Trường hợp nhẹ, bệnh nhân biến chứng sẽ gặp những biểu hiện như đau vùng thắt lưng, rói loạn bài tiết tiểu tiên như: tiểu rắt, tiểu són, tiểu buốt. Trường hợp nặng có thể dẫn tới những cơn đau đột ngột với cường độ rất mạnh, nhiều trường hợp đau quặn thắt thận buộc phải cấp cứu can thiệp.
  • Một biến chứng khó điều trị dứt điểm của bệnh sỏi tiết niệu đó là sỏi rơi xuống niệu quản. Viên sỏi nếu có kích cỡ từ 5mm trở lên thường sẽ gây chảy máu niệu quản, nhiễm trùng thậm chí gây ứ tắc dẫn tới thận ứ mủ dẫn tới viêm thận, suy thận rất nguy hiểm. Điều trị suy thận vô cùng tốn kém và phức tạp mà lại có những hệ lụy đi kèm như tăng huyết áp, tăng ure trong máu.
  • Trường hợp sỏi sa vào bàng quang, niệu đạo sẽ gây nên tắc ống dẫn tiểu vô cùng đau đớn, cơ thể không thể bào tiết bắt buộc phải cấp cứu can thiệp.
  • Đặc thù cấu tạo đường tiết niệu có nhiều nang, ngăn và ống nên trong nhiều trường hợp viên sỏi xuất hiện một thời gian dài và đã có kích thước khá lớn nhưng người bệnh không cảm thấy những triệu chứng rõ rệt, chỉ đau âm ỉ. Nhiều người bệnh tới khi đi khám kiểm tra mới phát hiện đã có những dấu hiệu nhiễm trùng hoặc suy thận.

Bệnh sỏi tiết niệu điều trị sao cho hiệu quả?

Để điều trị hiệu quả bệnh sỏi tiết niệu thì hiện nay có một số phương pháp sau:

  • Điều trị bằng nội khoa: Phương pháp này không cần mổ và chỉ áp dụng với loại sỏi không gây ứ tắc và không nhiễm trùng. Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị bệnh sỏi tiết niệu này với những viên sỏi có kích cỡ từ 4mm trở xuống. Sỏi kích cỡ này có thể được đào thải ra khỏi cơ thể khi tiểu. Điều kiện tiên quyết là người bệnh phải uống nhiều nước.
  • Điều trị bằng ngoại khoa: Phương pháp này chỉ định cho những trường hợp bệnh sỏi tiết niệu có kích cỡ lớn từ 6mm trở lên, gây tắc cũng như đã có nhiễm trùng. Bệnh nhân nếu mắc phải cần thiết can thiệp y tế càng sớm càng tốt.
  • Ngoài ra tùy thuộc vào vị trí cũng như độ lớn của sỏi tiết niệu mà các bác sĩ có thể có những phương pháp điều trị khác như: mổ gắp sỏi, tán sỏi qua da, nội soi lấy sỏi qua da… Mỗi phương pháp điều trị bệnh sỏi tiết niệu sẽ có những ưu nhược điểm riêng và áp dụng tùy thuộc vào tình trạng bệnh nhân.

sỏi tiết niệu, sỏi thận

Cách phòng tránh bệnh sỏi tiết niệu

  • Cách phòng tránh bệnh sỏi tiết niệu đơn giản nhất là uống nhiều nước: tổng lượng nước hấp thụ từ các nguồn vào cơ thể trong một ngày từ 2,5 cho tới 3L nước.
  • Ăn ít thịt động vật, ăn điều độ các sản phẩm chứa nhiều canxi – lượng canxi lý tưởng cho cơ thể là 800mg mỗi ngày tương đương 2 ly sữa. Tuyệt đối không kiêng canxi vì sẽ làm rối loạn chuyển hóa và hấp thụ chất.
  • Không nên dùng quá nhiều những nguồn thực phẩm chứa nhiều oxalate như trà đặc, rau nuống, café, socola…
  • Ăn các loại rau nhiều chất xơ để tăng tốc tiêu hóa, giảm hấp thu các chất gây sỏi niệu quản.
  • Ăn nhiều cam, quýt, bưởi vì các loại quả này chứa nhiều citrate là thành phần có khả năng chống tạo sỏi. Giúp phòng tránh bệnh sỏi tiết niệu.
  • Không ăn nhiều các thực phẩm khô như: cá khô, thịt khô, tôm khô, các loại mắm và nội tạng động vật…

 

Nguồn tham khảo: https://tuoitre.vn/nhung-dieu-can-biet-ve-soi-duong-tiet-nieu-313860.htm

Bài viết liên quan