Sỏi đường tiết niệu là gì? Những thông tin bệnh nhân cần biết

Bệnh sỏi đường tiết niệu là loại bệnh rất dễ mắc phải ở mọi lứa tuổi. Sỏi đường tiết niệu thường xuất hiện ở người ít vận động, lười uống nước, ít ăn rau…Những biểu hiện tương đối dễ nhận biết đó là đau buốt khi đi tiểu. Bệnh sỏi đường tiết niệu hoàn toàn có thể được phòng tránh hiệu quả cũng như cải thiện tình trạng bệnh thông qua thay đổi những thói quen xấu trong sinh hoạt. Bài viết xin đưa ra một số những dấu hiệu cũng như chú ý riêng cho bệnh sỏi đường tiết niệu để có thể phòng ngừa và điều trị hợp lí.

Sỏi đường tiết niệu cụ thể là bệnh như thế nào?

Sỏi đường tiết niệu là hiện tượng các chất không tan, cặn bẩn trong cơ thể kết tinh tạo thành những viên sỏi tại đường tiết niệu. Bệnh rất hay gặp ở người trưởng thành, đậc biệt tỷ lệ nam giới mắc bệnh nhiều hơn hẳn nữ giới. Đối với trẻ em thì trẻ dưới 10 tuổi dễ mắc phải sỏi đường tiết niệu hơn so với trẻ trên 10 tuổi.

Tùy thuộc vào vị trí viên sỏi mà y học phân chia sỏi đường tiết niệu thành 4 loại:

  • Sỏi thận.
  • Sỏi niệu quản.
  • Sỏi bàng quang.
  • Sỏi niệu đạo

sỏi đường tiết niệu

Nguyên nhân gây ra bệnh sỏi đường tiết niệu?

Theo hoạt động hấp thu chất và bài thải các chất không cần thiết trong cơ thể người thì các loại cặn bẩn, các chất kết tinh sau quá trình trao đổi chất sẽ được thải loại ra khỏi cơ thể sau khi được lọc qua thận. Các thành phần này chủ yếu được bài tiết qua nước tiểu. Người mắc bệnh sỏi đường tiết niệu vì một lý do nào đó các chất cặn không được bài tiết hoàn toàn dẫn tới tích tụ và kết tinh trong cơ thể.

Cách sỏi đường tiết niệu hình thành trong cơ thể người

Sỏi đường tiết niệu như đã nêu trên bao gồm sỏi nằm tại vùng thận, niệu quản, bàng quang, sỏi niệu đạo. Sỏi đường tiết niệu là kết quả của sự kết tủa của một số chất sau quá trình thận lọc các chất đi vào cơ thể. Đối với người cao tuổi, chức năng của thận dần suy giảm dẫn tới hiện tượng hình thành sỏi trong cơ thể dễ xuất hiện hơn.

Một trong những nguyên nhân hàng đầu cũng như tạo nên viên sỏi đương tiết niệu nhanh đó là dùng thuốc liều cao trong thời gian dài. Ví dụ như ở người cao tuổi đang trong thời kỳ điều trị bệnh loãng xương phải bổ sung canxi bằng thuốc. Trường hợp này khá phổ biến vì cơ thể người già hấp thụ chất kém khiến một bộ phận canxi từ thuốc bị dư thừa, khi đi qua thận sẽ kết hợp với một số chất khác để tạo thành những cặn lắng đọng, lâu ngày sẽ sinh ra sỏi đường tiết niệu.

sỏi bàng quang, sỏi đường tiết niệu

Một ví dụ khác tương tự như dư thừa canxi đó là dư thừa Vitamin C. Ở đây đề cập tới Vitamin C trong các loại thuốc điều trị hoặc các dạng viên sủi. Hiện nay có khá nhiều người đang lạm dụng các loại Vitamin C trong thuốc để chữa bệnh. Tuy nhiên phần lớn người sử dụng không tham khảo ý kiến của bác sĩ. Lạm dụng quá nhiều và dài ngày vitamin C rất dễ dẫn đến sỏi đường tiết niệu. Bởi vì, để chuyển hóa vitamin C thì cơ thể cần tới 1 thành phần trung gian là là axít oxalic được đào thải qua thận. Thành phần này rất dễ kết hợp với canxi trong cơ thể tạo thành sỏi canxi oxalat.

Bệnh sỏi đường tiết niệu cũng rất dễ xảy ra ở những người đang mắc phải chứng nhiễm trùng đường tiểu. Tình trạng nhiễm trùng khiến cho thận bị tổn thương, niêm mạc bàng quang, niệu quản, niệu đạo bị viêm và hoạt động suy yếu rất dễ gây lắng đọng canxi, oxalate tạo nên sỏi. Mặt khác, chính sỏi đường tiết niệu lại dễ gây ra nhiễm trùng.

Bệnh sỏi đường tiết niệu cũng liên quan đến một số loại bệnh khác:

  • Tăng sinh tuyến tiền liệt (nam giới).
  • Đường tiểu có dị tật, dịc dạng.
  • U đường tiết niệu.
  • Bệnh tiểu khung (phụ nữ)

Những bệnh lý kể trên nhìn chung gây ra hiện tượng lắng đọng nước tiểu do có những sự chèn ép, từ đó dễ hình thành sỏi đường tiết niệu.

Một trong những nguyên nhân khiến người cao tuổi dễ mắc bệnh sỏi đường tiết niệu là do ít uống nước, ở người cao tuổi trung tâm thần kinh trên não hoạt động kém hiệu quả dẫn tới không có cảm giác khát nước. Bên cạnh đó, nhiều người cao tuổi gặp khó khăn và cản trở trongn vận động cũng khiến tiểu tiện khó khăn, nước tiểu bị ứ đọng dễ gây viêm nhiễm, sỏi đường tiết niệu.

đau sỏi thận, sỏi thận, sỏi đường tiết niệu

Những thói quen sinh hoạt làm tăng nguy cơ gây bệnh sỏi đường tiết niệu

Có rất nhiều hoạt động sinh hoạt hàng ngày lặp đi lặp lại thời gian dài chính là nguyên nhân gây bệnh sỏi đường tiết niệu

  • Bỏ bữa sáng dẫn tới dịch mật trong cơ thể không có gì để tiêu hóa làm tăng nguy cơ hình thành sỏi
  • Ăn quá nhiều chất béo, gan thận nhiễm mỡ làm giảm khả năng lọc cặn
  • Ăn quá nhiều thực phẩm chứa canxi làm tăng nguy cơ hình thành các loại sỏi canxi
  • Uống ít nước khiến thận lọc cặn kém hiệu quả
  • Lười vận động khiến cơ thế tích nước, không thải độc qua mồ hôi
  • Nhịn đi tiểu khiến các chất dễ tích tụ có cơ hội lắng đọng

Các triệu chứng để nhận biết bệnh sỏi đường tiết niệu

Sỏi đường tiết niệu có một số những dấu hiệu đặc trưng để người bệnh có thể phát hiện:

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là đau vùng mạng sườn, thắt lưng. Cơn đau lúc âm ỉ lúc quặn thắt dữ dội

  • Đau cấp tính: đau quặn thận và xuất hiện đột ngột sau lao động hoặc vận động. Ban đầu là đau dữ dội, từng cơn vùng thắt lưng sau đó lan xuống vùng bẹn sinh dục, không có tư thế giảm đau. Cơn đau sẽ giảm dần sau khi được nghỉ ngơi hoàn toàn.
  • Đau mãn tính: bệnh nhân luôn thấy đau, tức vùng thắt lưng (một bên hoặc hai bên), khi vận động thì đau nhiều hơn. Ngoài ra còn có hiện tượng đái ra máu hoặc đái ra sỏi.

Dấu hiệu rối roạn trong bài tiết đường tiểu:

  • Tiểu nhiều lần, tiểu cảm giác không hết
  • Tiểu rắt, tiểu khó
  • Tiểu buốt, tiểu rát
  • Tiểu ra máu, tiểu ra mủ
  • Nước tiểu có mùi hôi lạ

Lời khuyên của dành cho người bị sỏi đường tiết niệu

Bệnh sỏi đường tiết niệu nếu mắc phải sẽ làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh đi rất nhiều: giảm năng suất lao động, khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, … Cách tốt nhất là ngăn ngừa sự hình thành sỏi đường tiết niệu từ những thói quen sinh hoạt khoa học như:

sỏi đường tiết niệu

  • Uống nhiều nước: từ 2,5 – 3 lít nước mỗi ngày
  • Không bỏ bữa sáng
  • Ăn lạt, giảm ăn thịt
  • Ăn uống điều độ thực phẩm chứa canxi như sữa, phô mai (không kiêng cữ quá mức).
  • Kiêng cữ thực phẩm chứa oxalat như: trà đặc, cà phê, sô cô la, rau muống, ngũ cốc,…
  • Nên uống nhiều nước cam, nước chanh, …
  • Nên ăn nhiều rau xanh có chất xơ.
  • Tránh ăn các thực phẩm như: cá khô, khô mực, tôm khô, lạp xưởng, …
  • Vận động và chăm chỉ thể dục thể thao.

Sỏi đường tiết niệu có thể gây nên biến chứng gì?

Sỏi đường tiết niệu nếu không phát hiện sớm và điều trị dứt điểm có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm, nhất là ở người cao tuổi, sức yếu. Biến chứng của sỏi đường tiết niệu khá phức tạp, nếu nhẹ chỉ gây đau thắt lưng, rối loạn tiểu tiện (đái rắt, són, buốt). Trường hợp nặng hơn, sỏi từ thận rơi xuống niệu quản sẽ làm xuất hiện cơn đau dữ dội, đột ngột, cấp tính nhiều trường hợp phải cấp cứu.

Trường hợp sỏi từ thận rơi xuống niệu quản sẽ làm tổn thương niệu quản gây chảy máu hoặc bị nhiễm trùng ngược dòng gây viêm thận ứ mủ. Tại niệu quản, sỏi có thể làm ứ đọng nước tiểu gây giãn niệu quản, giãn đài thận, bể thận, hậu quả là thận bị tổn thương, nặng hơn là suy thận.

Suy thận là biến chứng nguy hiểm tới tính mạng người bệnh khi thận suy giảm hẳn hoặc mất hẳn chức năng lọc thải độc vốn có. Người bệnh chỉ còn cách ghép tạng hoặc lọc thận bằng máy vô cùng tốn kém và để lại nhiều hậu quả sau này.

Sỏi từ bàng quang đi ra ngoài qua niệu đạo, nếu sỏi có kích thước lớn, gồ ghề sẽ bị mắc kẹt ở niệu đạo phải cấp cứu, vì không thể đi tiểu được, đồng thời rất khó chịu, đau đớn.

 

Bài viết liên quan