Sỏi tiết niệu- triệu chứng và những điều cần biết

Sỏi tiết niệu là căn bệnh khá phổ biến hiện nay, mọi người cần lưu ý về các triệu chứng và những điều cần biết để tự phòng tránh cho mình và người thân.
Bệnh sỏi tiết niệu diễn ra ở nam giới nhiều hơn so với nữ giới, chiếm 30-40% bệnh tiết niệu ở nhiều độ tuổi khác nhau nhưng chủ yếu rơi vào những người ở độ tuổi 20-60. Theo thống kê, phẫu thuật sỏi tiết niệu đứng hàng đầu trong các phẫu thuật tiết niệu (50-60%).

Sỏi tiết niệu là gì?

Sỏi tiết niệu (Sỏi thận, sỏi niệu quản,sỏi bàng quang và niệu đạo) là bệnh lý phổ biến, chiếm gần ½ tổng số các bệnh tiết niệu, gây ra nhiều biến chứng nặng nề như ứ nước, ứ mủ, suy thận, nhiễm trùng, có thể gây tử vong và rất hay tái phát. Đây là 1 bệnh thường gặp ở người trưởng thành, nhưng với người cao tuổi bệnh để lại nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện và chữa trị kịp thời.
Có 2 loại sỏi tiết niệu: có triệu chứng và không có triệu chứng.

sỏi tiết niệu
Sỏi tiết niệu là gì
  • Trường hợp không có biểu hiện gì (sỏi im lặng) thường được chẩn đoán tình cờ nhờ siêu âm khi khám sức khỏe hoặc khi có những biến chứng dẫn đến kết quả xấu, thậm chí phải cắt bỏ thận. Nhiều bệnh nhân khi biết bệnh tình của mình vẫn không đồng ý chữa bệnh vì không thấy đau hay có biểu hiện khác thường.
  • Trường hợp có triệu chứng buộc bệnh nhân phải đi khám ngay nên kết quả điều trị thường tốt hơn.

Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu là do sự kết tủa của một số chất có trong nước tiểu kết hợp với sự lắng đọng, ứ nước tiểu. Hiện tượng này dễ xảy ra ở người cao tuổi khi chức năng của thận, bàng quang ngày càng suy giảm.

Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu
Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu

Có nhiều nguyên nhân gây ra sỏi tiết niệu, trong đó bao gồm việc sử dụng thuốc liều cao trong thời gian dài như lạm dụng canxi trong điều trị và phòng loãng xương, vitamin c, chế độ ăn nhiều thực phẩm có chứa canxi (tôm, cua,..)…, đặc biệt là uống ít nước. Khi chúng ta sử dụng nhiều những chất này sẽ khiến chúng trở nên dư thừa và được đào thải ra ngoài qua thận, gây lắng đọng và dẫn đến sỏi thận.
Bên cạnh đó, nhiễm trùng đường tiểu là nguyên nhân đáng kể gây sỏi tiết niệu, nhất là nhiễm trùng mãn tính. Nhiễm trùng gây tổn thương cho thận, viêm niêm mạc bàng quang, niệu quản, niệu đạo gây lắng đọng canxi, oxalate tạo nên sỏi từ đó gây ra nhiễm trùng tiết niệu.

Các triệu chứng thường gặp khi bị sỏi tiết niệu

Triệu chứng sỏi tiết niệu
Đau lưng là một triệu chứng thường thấy của sỏi tiết niệu
  • Những cơn đau dữ dội, đột ngột xuất hiện khi sỏi thận gây tắc làm áp lực trong thận tăng lên đột ngột. Thường xuất hiện tại một bên lưng, lan xuống bộ phận sinh dục, đau gập người, vã mồ hôi. Có thể kèm theo nôn hoặc tiểu ra máu
  • Đau, mỏi lưng đơn thuần 1 bên: Rất hay gặp và thường bị bỏ qua. Vì vậy, khi xuất hiện những cơn đau lưng thường xuyên, bệnh nhân cần lưu ý là siêu âm
  • Các loại đau không điển hình khác: Đau tức vùng bìu, dương vật(hoặc môi lớn ở phụ nữ), đau vùng bụng dưới…
  • Các rối loạn tiểu tiện: Tiểu máu, tiểu buốt, tiểu nhiều lần,…
    Trường hợp nặng, bệnh thể hiện với suy sụp toàn thân, sốt cao rét run, đau vùng thận.

Biến chứng khi bị sỏi tiết niệu

Là căn bệnh phổ biến nhưng nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể gây ra một số biến chứng, thậm chí gây nguy hiểm, nhất đối với người cao tuổi. Tuy nhiên mức độ nguy hiểm như thế nào còn phụ thuộc vào số lượng,kích thước và vị trí của sỏi.
Biến chứng của sỏi tiết niệu khá phức tạp phụ thuộc vào mức độ bệnh tình của bệnh nhân nhưng dù ở những mức độ nào cũng gây ra những khó chịu đối với người bệnh.

Cách chữa sỏi tiết niệu hiệu quả

Khi bị sỏi tiết niệu người bệnh cần đi khám đầy đủ để nhận được những phương pháp điều trị kịp thời và hợp lý. Nếu bác sĩ khám bệnh thấy khả năng điều trị nội khoa có hiệu quả sẽ chỉ định dùng thuốc, kèm theo đó là những đồ uống lợi tiểu(nước râu ngô, bông mã đề,..).

Trường hợp không còn khả năng điều trị nội khoa, bác sĩ sẽ dựa vào tình trạng bệnh mà chọn phương pháp can thiệp ngoại khoa cho hiệu quả.
Phương pháp điều trị cũng như tiên lượng của sỏi tiết niệu phụ thuộc vào 2 yếu tố chính: kích thước và vị trí của sỏi.
Kích thước sỏi là đường kính lớn nhất đo được của sỏi, khi sỏi nhỏ hơn 5mm thì cố gắng tác động để sỏi rơi xuống bàng quang một cách tự nhiên. Trong những trường hợp này thì sỏi thường xuống trong vòng 2 tuần và khoảng 80% số bệnh nhân không cần can thiệp gì ngoài thuốc giảm đau cơ trơn niệu quản. Những bệnh nhân chọn phương pháp này nên kiểm tra định kì chụp bụng không chuẩn bị 1-2 tuần/lần, nên uống nhiều nước cũng như theo dõi sát chức năng thận.
Sỏi tiết niệu với kích thước nhỏ hơn 2cm thường được điều trị bằng phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể, tuy nhiên nếu sỏi nằm phía đài dưới của thận thì cho kết quả kém hơn.trong trường hợp sỏi nằm ở vị trí này thì giới hạn chỉ định tán sỏi nhỏ hơn 1cm
Sỏi tiết niệu có kích thước dưới 1cmm tán sỏi ngoài cơ thể cũng được áp dụng trong một số trường hợp nhưng lại có những tác động có hại cho buồng trứng, ảnh hưởng đến đường sinh đẻ của nữ giới có sỏi nằm ở ⅓ giữa hoặc ⅓ dưới.
Phương pháp mổ lấy sỏi qua da vẫn là một cách điều trị tương đối an toàn và hiệu quả nên được chỉ định cho các trường hợp sỏi thận có kích thước lớn và sỏi nằm ở niệu quản không có khả năng tán hoặc lấy sỏi qua nội soi.
Ngày nay với sự phát triển tiên tiến của khoa học công nghệ, có thể điều trị sỏi tiết niệu bằng phương pháp nội soi. Phương pháp này phải dựa vào từng trường hợp cụ thể, thể trạng bệnh nhân, chức năng thận khi phát hiện sỏi cũng như kinh nghiệm của thầy thuốc và phương tiện của cơ sở điều trị.

Chế độ ăn uống của người bệnh sỏi tiết niệu

Để đề phòng sỏi tiết niệu, cần uống đủ lượng nước hàng ngày (1,5 -2l nước mỗi ngày), nên uống từ từ, tránh uống cùng một lúc. Cần hạn chế các thực phẩm nhiều chất canxi, các loại lục phủ ngũ tạng động vật kết hợp với chế độ thể dục thể thao phù hợp. Cần đi khám sức khỏe thường xuyên để phát hiện và điều trị sớm.
Bệnh nhân sau khi mổ cần ăn nhạt – ăn ít thịt động vật vì thực phẩm chứa nhiều muối và nhiều đạm sẽ làm giảm độ PH của nước tiểu, kích thích sự bài tiết của chất calcicum và cystine gây ra sỏi tiết niệu, làm giảm bài tiết của chất citrat giúp ngăn ngừa tạo sỏi tiết niệu. Bên cạnh đó những thực phẩm này còn giúp ta tránh được các bệnh về tim mạch.
Ăn uống điều độ thực phẩm có chứa calcium. Nếu kiêng cữ quá mức những thực phẩm chứa calcium sẽ gây mất cân bằng trong việc hấp thụ chất calcium, khiến cơ thể tái hấp thụ nhiều chất oxalat từ ruột và sẽ tạo ra sỏi tiết niệu.
Bệnh nhân mắc sỏi tiết niệu cần hạn chế các loại thực phẩm nhiều oxalat như: rau cải, bột cám, ngũ cốc, trà sữa,..Nên uống nhiều nước cam, chanh tươi – hai loại thức uống này có chứa nhiều citrat là chất chống lại sự tạo thành sỏi tiết niệu.

chế độ ăn của bệnh nhân sỏi tiết niệu
Bệnh nhân bị sỏi tiết niệu phải ăn uống đúng chế độ

Thực phẩm không nên dùng: Bệnh nhân bị sỏi axit ôxalic, sỏi phốtpho canxi, sỏi axit cacbonic không nên ăn những thực phẩm chứa nhiều canxi (như sữa bò, các chế phẩm đậu, ốc, cua tôm, rau câu, rau cần) và các loại thực phẩm có hàm lượng axit ôxalic tương đối cao (như táo, tỏi, hành tây, cà phê, cacao, nước chè…).

– Thực phẩm có thể dùng:

+ Người bị sỏi axit ôxalic có thể ăn các loại thịt gà, vịt, thịt nạc, cá, trứng, nho…

+ Người bị sỏi phốtpho canxi hoặc axit cacbonic nên ăn đồ chua để nước tiểu có tính axit, làm tan sỏi.

Riêng người bị sỏi axit uric nên ăn nhiều rau quả tươi, sữa. Không nên ăn óc, tủy xương, nội tạng động vật, súp lơ…

Bệnh nhân bị sỏi niệu không nên uống rượu, cà phê, không hút thuốc lá.

Trên đây là một số thông tin bổ ích giúp bạn có thể phát hiện sớm bệnh của mình và có cách sinh hoạt, điều trị hợp lý.
Chúc các bạn sức khỏe.

Nguồn tham khảo:

https://www.24h.com.vn/suc-khoe-doi-song/nguyen-nhan-gay-soi-tiet-nieu-c62a937472.html
http://thuoctothoaviet.com/tiet-nieu/130-chua-soi-tiet-nieu-bang-cach-nao.html
https://vnexpress.net/suc-khoe/che-do-an-uong-cho-nguoi-bi-soi-tiet-nieu-2252604.html

Bài viết liên quan