Thoái hóa khớp ở người cao tuổi: Nguyên nhân và cách phòng ngừa, điều trị

Thoái hóa khớp ở người cao tuổi là căn bệnh rất phổ biến. Cũng giống như các bộ phận khác của cơ thể đây là hiện tượng già của sụn khớp, tăng dần theo thời gian. Từ 60 tuổi trở đi hầu như con người đều sẽ có những biểu hiện của thoái hóa khớp với mức độ nặng nhẹ khác nhau.

Thoái hóa khớp là gì?

thoái hóa khớp ở người cao tuổi 1

Thoái hóa khớp là quá trình lão hóa mang tính quy luật của các các tế bào, tổ chức sụn, tổ chức ở khớp và quanh khớp. Đây là bệnh tỷ lệ thuận với tuổi tác, nghĩa là tuổi càng cao tổn thương thoái hóa khớp càng nặng, càng khó phục hồi. Bệnh gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cũng như đời sống sinh hoạt của người cao tuổi, tạo gánh nặng đối với gia đình cũng như chi phí y tế của xã hội.

Khi bị thoái hóa khớp mà không phát hiện sớm, điều trị kịp thời thì rất dễ dẫn đến tình trạng biến dạng khớp, đôi khi làm cứng khớp, gây hạn chế vận động.

Quá trình lão hóa mang tính quy luật nên việc đẩy lùi tình trạng thoái hóa xương khớp và chữa trị bệnh dứt điểm là điều rất khó. Tuy vậy, vẫn có thể giúp giảm bớt các cơn đau cũng như duy trì chức năng vận động của khớp.

thoái hóa khớp ở người cao tuổi 2

Khớp là vị trí hai hay nhiều xương kết nối với nhau, mỗi đầu xương được bao bọc bởi một lớp sụn mặt khớp mỏng, các đầu xương thường có hình thể đối chiếu nhau. Có một chất dịch nhầy (dịch khớp) rất trơn giúp các khớp cử động một cách dễ dàng. Khi thoái hóa khớp, sụn khớp là tổn thương cơ bản đầu tiên, sau đó tới tổn thương xương dưới sụn, các cơ cạnh khớp, dây chằng và dịch khớp. Thoái hóa khớp thường gặp nhất là ở cột sống (cột sống cổ và cột sống thắt lưng); ở chi dưới như khớp háng, khớp gối; ở chi trên như khớp vai…

Nguyên nhân dẫn đến thoái hóa khớp ở người cao tuổi

Thoái hóa khớp là một bệnh chưa rõ nguyên nhân, tuy vậy có một số yếu tố liên quan tới thoái hóa khớp ở người cao tuổi như:

Tuổi tác

Người càng lớn tuổi thì hiện tượng lão hóa các cơ quan càng thể hiện rõ, trong đó có khớp xương. Điều này làm cho các thành phần của khớp như sụn, xương dưới sụn bị mài mòn, dịch bôi trơn khớp càng ít dần;

Yếu tố cơ học

Thoái hóa khớp cũng có thể do những bất thường bẩm sinh của khớp như vẹo cột sống, gù, các chấn thương khớp xương, các bệnh lý viêm khớp, bệnh béo phì làm tải trọng phải chịu của các khớp xương tăng lên…

Các yếu tố nghề nghiệp như phải lao động nặng nhọc trong thời gian dài, tư thế vận động không phù hợp (kể cả trong học tập, cuộc sống và công việc hàng ngày); các yếu tố khác như di truyền, các bệnh nội tiết chuyển hóa (đái tháo đường, gout), loãng xương cũng làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp.

Triệu chứng của thoái hóa khớp ở người cao tuổi

 

Đau tại khớp bị thoái hóa

Triệu chứng điển hình của thoái hóa khớp ở người cao tuổi là đau tại khớp bị thoái hóa. Cơn đau thường âm ỉ và đau nhiều hơn vào buổi tối, hoặc khi co duỗi, cử động các khớp. Đau khớp có tính chất cơ học, đi lại vận động nhiều thì đau tăng, nghỉ ngơi thì giảm đau.

thoái hóa khớp ở người cao tuổi 3

Ví dụ điển hình: bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối sẽ đau khi đi lại, khi đứng lên, ngồi xuống. Trong thoái hóa đốt sống thắt lưng thì khi đứng lên, cúi xuống, quay ngang… đều đau, đôi khi còn đau dọc xuống dưới chân do thần kinh bị chèn ép.

Cứng khớp

Cứng khớp thể hiện rõ rệt nhất vào buổi sáng khi bệnh nhân ngủ dậy thấy các khớp của mình cứng lại, khó vận động, phải tập luyện gấp duỗi một lúc khớp mới vận động được. Thời gian cứng khớp thường dưới 30 phút. Thoái hóa khớp ở người cao tuổi càng nặng thì cảm giác đau hoặc tình trạng cứng khớp càng dai dẳng hơn.

Khô khớp

Khi mắc chứng thoái hóa khớp ở người cao tuổi, bệnh nhân có thể thấy lạo xạo khớp khi cử động, cảm giác các đốt xương như bị khô đi kêu rắc rắc… giai đoạn nặng có thể gây biến dạng khớp, hạn chế hoặc mất vận động khớp.

Phòng và điều trị thoái hóa khớp ở người cao tuổi

 

Chế độ sinh hoạt, tập luyện điều độ

Để phòng ngừa bệnh thoái hóa khớp nói chung và thoái hóa khớp ở người cao tuổi nói riêng thì nên có một chế độ sinh hoạt hợp lý. Nên tránh các tư thế xấu trong lao động và sinh hoạt, hạn chế mang vác nặng, làm các động tác quá sức, tránh những cử động quá mạnh, đột ngột và sai tư thế khi mang vác, xách, đẩy, nâng…

Duy trì một chế độ tập luyện và phục hồi chức năng đều đặn. Người cao tuổi nên rèn luyện sức khỏe bằng các bộ môn nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, dưỡng sinh… Cần hết sức tránh việc bất động khớp trừ trường hợp bất khả kháng hoặc đang trong giai đoạn viêm khớp cấp. Vì khi không vận động, khớp sẽ dễ dàng bị khô cứng, xơ hóa các dây chằng, giảm tiết dịch bôi trơn khớp, loãng xương, teo cơ, dính khớp và mất dần chức năng của khớp.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng hàng ngày. Đặc biệt lưu ý bổ sung các thực phẩm giàu vitamin D và Canxi. Ngoài ra nên ăn  các loại giàu protein, vitamin nhóm B… Chống béo phì bằng chế độ ăn uống lành mạnh.

Thăm khám định kỳ

Đối với người cao tuổi, việc thăm khám tổng quát để phát hiện ra các bệnh cũng như nguy cơ tiềm ẩn để có hướng điều trị kịp thời là điều rất cần thiết, cần làm đều đặn định kỳ.

thoái hóa khớp ở người cao tuổi 4

Điều trị chứng thoái hóa khớp ở người cao tuổi

Khi đã mắc bệnh thoái hóa khớp ở người cao tuổi, bệnh nhân thường đau nhiều và khả năng phục hồi không còn nhanh như khi còn trẻ. Vì vậy bệnh nhân hay tìm đến thuốc giảm đau để hạn chế cơn đau cũng như giúp đi lại được. Tuy nhiên cần đưa bệnh nhân đến khám tại các cơ sở khám chữa bệnh có uy tín, gặp bác sĩ chuyên ngành cơ xương khớp để được điều trị hợp lý, tránh việc dùng thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc và lạm dụng thuốc giảm đau.

Ngày nay, Y học hiện đại đã nghiên cứu ra rất nhiều biện pháp để hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân thoái hóa khớp như: tiêm nội khớp tê bào gốc từ mô mỡ tự thân, tiêm nội khớp huyết tương giàu tiểu cầu, hay phẫu thuật thay khớp trong trường hợp thoái hóa nặng và mất chức năng của khớp (thường là khớp gối và khớp háng). Tuy nhiên ở nước ta việc điều trị này tốn chi phí khá cao và phải thực hiện tại các bệnh viện lớn.

Bài viết liên quan